Phòng trị sâu hại, bệnh hại cho cây khổ qua

19/9/2007 * SÂU HẠI - Ruồi đục trái (Bactrocera cucurbitae): Ruồi có hình dạng và kích thước rất giống ruồi đục trái cây, nhưng chỉ gây hại trên các cây họ Bầu Bí. Ấu trùng là dòi có màu trắng ngà, đục thành đường hầm ngoằn ngèo bên trong trái làm trái thối vàng, rụng sớm. Nên thu gom tiêu diệt trái rụng xuống đất, cày phơi đất sau vụ hoặc cho nước ngập ruộng vài ngày để diệt nhộng. Phun ngừa ruồi bằng các thuốc Sherpa, Karate, Cyper-alpha, Cyperan. Nếu ruồi ở mật độ cao có thể dùng dấm pha với một ít đường và trộn với thuốc trừ sâu, xong đặt rải rác, 6 -10 m một bẩy. Cũng có thể dùng giấy báo, bao nilong để bao trái sau khi trái đậu 2 ngày. - Rầy lửa, bọ trỉ, bù lạch (Thrips sp.) - Thành trùng và ấu trùng rất nhỏ có màu trắng hơi vàng, sống tập trung trong đọt non hay mặt dưới lá non, chích hút nhựa cây làm cho đọt non bị xoăn lại. Bù lạch phát triển mạnh vào thời kỳ khô hạn, thiệt hại do bọ trĩ, bọ dưa có liên quan đến bệnh siêu trùng. Nên kiểm tra ruộng dưa thật kỹ để phát hiện sớm ấu trùng bù lạch. - Bù lạch có tính kháng thuốc rất cao, nên định kỳ 7-10 ngày/lần phun dầu khoáng DC-Tron plus (Caltex) sẽ giảm đáng kể sự tấn công của bù lạch; khi thấy mật số vài ba con trên một đọt non cần phun một trong các loại như Confidor 100SL, Admire 50EC, Danitol 10EC, Vertimec...0.5-1%o, cần thay đổi thuốc thường xuyên. - Rệp dưa, rầy nhớt (Aphis spp.) Còn được gọi là rầy mật, cả ấu trùng lẫn thành trùng đều rất nhỏ, dài độ 1-2mm, có màu vàng, sống thành đám đông ở mặt dưới lá non từ khi cây có 2 lá mầm đến khi thu hoạch, chích hút nhựa làm cho ngọn dây dưa chùn đọt và lá bị vàng. Rầy truyền các loại bệnh siêu vi khuẩn như khảm vàng. Chúng có rất nhiều thiên địch như bọ rùa, dòi, kiến, nhện nấm.. nên chỉ phun thuốc khi nào mật số quá cao ảnh hưởng đến năng suất. Phun các loại thuốc phổ biến như trừ bọ rầy dưa hoặc Trebon. - Sâu ăn lá (Diaphania indica) - Bướm nhỏ, màu nâu, khi đậu có hình tam giác màu trắng ở giữa cánh, hoạt động vào ban đêm và đẻ trứng rời rạc trên các đọt non. Trứng rất nhỏ, màu trắng, nở trong vòng 4-5 ngày. Sâu nhỏ, dài độ 8-10mm, màu xanh lục có sọc trắng đặc sắc ở giữa lưng, thường nhả tơ cuốn lá non lại và ở bên trong ăn lá hoặc cạp vỏ trái non. Sâu đủ lớn, độ 2 tuần làm nhộng trong lá khô. - Phun thuốc ngừa bằng các loại thuốc phổ biến trên đọt non và trái non khi có sâu xuất hiện rộ như thuốc trừ rệp dưa, bọ rầy dưa. * BỆNH HẠI - Bệnh đốm phấn, sương mai do nấm Pseudoperonospora cubensis. Lúc đầu, ở mặt trên lá vết bệnh nhỏ màu xanh nhạt, sau đó chuyển sang màu vàng nâu và giới hạn trong các gân phụ của lá, nên đốm bệnh có hình góc cạnh. Bên dưới ngay vết bệnh có lớp tơ nấm lúc đầu màu trắng sau đó chuyển sang màu vàng tím. Nhiều vết bệnh liên kết lại làm lá vàng, cây phát triển chậm, trái nhỏ kém chất lượng. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao. Phun Curzat M-8, Mancozeb 80 WP, Copper-zinc, Zin 80WP, Benlate-C 50 WP hoặc Ridomil 25WP 1-2 % kết hợp tỉa bỏ lá già. - Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum lagenarium: Bệnh gây hại trên hoa, cuống trái, trái non và cả trái chín. Vết bệnh trên trái có màu nâu tròn, lõm, khi bệnh nặng các vết này liên kết thành mảng to gây thối trái và làm trái rụng sớm. - Phun Manzate 200, Mancozeb 80WP, Antracol 70W, Curzate M8, Copper-B, Topsin-M, Benlat-C 50WP nồng độ 2-3%.

Kỹ thuật bảo quản trái dứa sau thu hoạch

25/9/2007 Trái thơm (trái khóm, trái Dứa) hiện là cây công nghiệp được trồng rất nhiều ở nước ta. Nhìn chung, do đặc tính của trái dứa nên khi thu muốn bảo quản được trái dứa lâu người trồng phải kết hợp chặt chẽ kĩ thuật thu hoạch và bảo quả trái dứa. Dưới đây xin giới thiệu kĩ thuật thu hoạch và bảo quản trái dứa. 1. Thu hoạch - Độ chín thu hoạch: Dứa xuất khẩu quả tươi khi thu hoạch vỏ quả đã chuyển từ màu xanh thẫm sang xanh nhạt, 2 hàng mắt phía cuống đã có kẽ vàng. Dứa cho chế biến công nghiệp có 1-3 hàng mắt phía cuống có màu vàng. - Kỹ thuật thu hái: Cắt quả kèm theo đoạn cuống dài 2-3 cm, vết cắt phẳng không làm quả bị dập, gãy cuống, gãy ngọn. Không thu hoạch vào ngày có mưa hoặc nắng gắt. Khi cần lấy chồi ngọn để trồng hoặc bỏ đi đều phải dùng dao cắt, không dược bẻ vì vết lõm vào quả sẽ gây mau thối quả. 2. Bảo quản - Bảo quản ở nơi sản xuất: Thu hoạch xong phải vận chuyển về nơi râm mát, sạch, không chất đống ngoài nắng hoặc mưa. - Bảo quản quả tươi xuất khẩu: Chọn quả lành, không bị dập, không có rệp sáp, vặt bỏ lá ở gốc quả, cắt bằng cuống cách gốc 2cm. Phân loại, đóng gói đưa vào kho mát, vận chuyển bằng xe lạnh có nhiệt độ 7-80C, ẩm độ 85-90%. Thời gian từ thu hoạch đến khi đưa vào kho mát không quá 24 giờ vào mùa Hè và 36 giờ vào mùa Xuân. - Bảo quản dứa chế biến công nghiệp: Thu hoạch xong, phân loại sơ bộ, chọn quả lành lặn đưa vào kho mát có nhiệt độ 10-120C đối với dứa còn xanh, 7-80C đối với dứa bắt đầu chín, ẩm độ trong kho 85-90% có thể bảo quản được 2-3 tuần.

Diệt trừ bọ hại trên cây na

3/10/2007 Đầu mùa mưa hàng năm, khi vườn cây na (mãng cầu) bắt đầu ra hoa, thì lại xuất hiện một loại bọ cánh cứng rất nhỏ, màu nâu đen cắn phá chùm hoa... Con bọ đục bông (hoa) còn được gọi là bọ vòi voi thuộc bộ cánh cứng Coleoptera. Bọ trưởng thành hình bầu dục màu nâu xám dài khoảng 5mm, đầu của bọ đục bông kéo dài ra phía trước như vòi voi, miệng nhai ở cuối vòi. Sâu non màu trắng sữa có đầu màu nâu. Bọ trưởng thành hoạt động chủ yếu vào ban ngày, thường tập trung phía trong các cánh hoa và đẻ trứng luôn trong đó. Bọ trưởng thành và bọ non đều cắn phá cánh hoa, chúng tấn công từ khi hoa mới nở. Trong 1 hoa thường có rất nhiều bọ sinh sống và phá hại làm hoa bị khô đen và tất nhiên những hoa này sẽ không thể đậu trái. Bọ đục bông là đối tượng gây hại rất quan trọng ở các vùng trồng na (đặc biệt là tỉnh Tây Ninh và Bà Rịa - Vũng Tàu), chúng thường xuất hiện và gây hại mạnh từ đầu đến giữa mùa mưa khi hoa bắt đầu ra rộ, bọ đục bông có thể xuất hiện và gây hại trên 80% số cây trong vườn và đến 80 % số hoa trên cây. Để phòng trừ loại bọ này mà không phải sử dụng thuốc trừ sâu vì sợ ảnh hưởng đến khả năng thụ phấn của hoa, một số bà con trồng na ở Tây Ninh đã bắt giết bọ bằng tay hoặc ngắt cánh hoa để hạn chế sự tập trung gây hại của bọ. Tuy nhiên, biện pháp này rất tốn công và cũng dễ làm xây xát bầu nhụy (điều này có tác động xấu đến khả năng thụ phấn và đậu trái sau này) nên biện pháp phun thuốc trừ sâu có tính xông hơi mạnh và độ nhũ dầu thấp, nhằm tiêu diệt và xua đuổi bọ đục bông mà không làm ảnh hưởng đến hoa, hiện là phương pháp được nhiều bà con chọn lựa. Để kiểm chứng lại thông tin này, khảo nghiệm việc phun thuốc trừ sâu lên cây na trong thời kỳ ra hoa rộ ở địa bàn Thị xã Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh đã được tiến hành. Loại thuốc được dùng là Sago-super 20EC (thuốc có tính xông hơi mạnh nhưng lại dễ phân hủy trong thời gian ngắn). Liều lượng sử dụng là 20 - 25 ml pha trong bình 8 lít nước (hoặc pha 450 - 500 ml thuốc Sago-super 20EC cho thùng phuy 200 lít nước), phun đều lên tán cây vào lúc sáng sớm. Hiệu quả của thuốc Sago-super 20EC đã mang lại kết quả rất khả quan là: Tiêu diệt và xua đuổi trên 85% bọ đục bông trong vườn mãng cầu, thời gian tái xuất hiện trở lại trong vườn khoảng 15 ngày (do bọ đục bông di chuyển đến từ những vườn mãng cầu ở xung quanh). Như vậy, nếu xử lý thuốc đồng loạt các vườn mãng cầu trong cùng 1 khu vực thì thời gian tái xuất hiện trở lại của bọ đục bông sẽ rất lâu. Phun Sago-super 20EC với nồng độ 0,25 -0,3% (tức là khoảng 20 - 25 ml trong bình 8 lít nước) như trên sẽ không ảnh hưởng đến khả năng đậu trái của cây na. Tuy nhiên cần lưu ý không được tăng liều lượng khi phun (pha từ 30 ml thuốc trở lên trong bình 8 lít nước) vì có khả năng gây đốm trên hoa. Nên xử lý thuốc 2 lần trong thời gian cây na ra hoa (lần 1: Phun thuốc vào lúc cây bắt đầu ra hoa, lần 2: Cách lần thứ nhất từ 10 - 15 ngày). Chỉ nên phun thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát (không được phun thuốc vào buổi trưa nắng).

Phương pháp phòng trị bệnh trên một số cây rau ăn quả

9/10/2007 Dưới đây là cách phòng trừ một số bệnh trên cây rau ăn quả thường gặp là dưa leo, cà chua, đậu côve. 1. Đốm lá đậu côve: Những đốm lá màu nâu đen trên lá là do một số nấm bệnh trên cây đậu rau (như đậu côve, đậu đũa....) gây ra. Nếu quan sát thấy trên lá vết bệnh có hình tròn, màu nâu và trên mặt vết bệnh có những hạt bào tử màu đen, trên thân và trái cũng có vết bệnh hình tròn màu nâu sẫm, hơi lõm xuống, trên đó cũng có các hạt màu đen, vết bệnh không có vòng đồng tâm thì là do nấm Ascochyta pisi gây ra. Còn nếu quan sát thấy vết bệnh là những đốm nhỏ ở hai mặt lá, màu nâu tím, về sau lớn dần, đường kính 2-3mm, trên mặt có lớp bụi phấn mịn màu xanh xám hoặc nâu đen, lá bị bệnh nặng sẽ vàng khô và sớm rụng chỉ còn lại 2-3 lá non trên ngọn và quả non. Vết bệnh cũng không có vòng đồng tâm và không bị thủng lỗ... thì tác nhân là do nấm gây bệnh đốm nâu Cercospora cruenta. Bà con có thể áp dụng các biện pháp phòng trừ gần như nhau: - Thu dọn tàn dư cây trồng sau thu hoạch. - Sau thu hoạch cày đất sớm, vùi sâu lớp đất mặt xuống dưới. - Gieo trồng mật độ vừa phải cho vườn thông thoáng. - Phun các thuốc gốc đồng, hoặc các thuốc Dipomate, Carbenzim, Hexin, Thio-M,.... - Bón phân cân đối NPK, chú ý bón kali. - Ngắt bỏ quả và lá bị bệnh đem tiêu hủy triệt để tránh lây lan mầm bệnh, không sử dụng hạt của vụ trước đã nhiễm bệnh làm giống cho vụ sau. 2. Đốm lá dưa leo: Một số tác nhân vi sinh vật gây ra hiện tượng đốm lá dưa leo là các nấm Pseudopperonospora sp gây bệnh sương mai, nấm Colletotrichum sp gây bệnh thán thư, vi khuẩn Xanthomonas gây đốm lá. Các bệnh này chủ yếu cũng gây hại nặng vào mùa mưa và cũng thường phát sinh gây hại đầu tiên trên lá. Bệnh sương mai và thán thư lúc mới phát sinh có vết bệnh khá giống nhau đó là các đốm nhỏ màu vàng nhưng sau đó khi các vết bệnh này lớn lên thì có vài điểm khác biệt. Bệnh sương mai thì các đốm có màu nâu, hình đa giác có góc cạnh rất rõ, nếu quan sát kỹ thì mặt dưới lá chỗ vết bệnh có lớp tơ nấm màu trắng hoặc vàng nhạt, vết bệnh già rất dòn và dễ vỡ (lá bị thủng lỗ chỗ), bệnh xuất hiện ở các lá vàng phía dưới rồi lan dần lên, lá bệnh khô vàng và rụng đi, trên cây chỉ còn lại lá non. Bệnh thán thư thì khi vết bệnh phát triển to ra sẽ có màu nâu và quanh vết bệnh có các vòng tròn đồng tâm màu nâu sẫm và khi vết bệnh khô thì lá cũng bị rách vỡ...Đối với bệnh vi khuẩn, vết bệnh có vẻ hơi ướt, lúc đầu cũng màu vàng nhưng sau đó chuyển sang màu trắng bạc và có lỗ thủng ở giữa. Đối với hai bệnh do tác nhân là nấm như bệnh sương mai và thán thư thì có thể áp dụng các biện pháp cơ bản như nhau là: - Sau khi thu hoạch dọn sạch tàn dư cây trồng, có điều kiện nên ngâm nước ruộng một thời gian để diệt nấm. - Nếu vụ trước ruộng bị hại nặng, nên luân canh cây khác trong 1 năm. - Trồng mật độ vừa phải, không bón nhiều phân đạm. - Ngắt bỏ bớt các lá già và lá bị bệnh, dùng màng nilon phủ đất, không để lá tiếp xúc với mặt đất. - Khi cây dưa có 3-4 lá thật, dùng các thuốc gốc đồng như Copforce Blue, Dosay hay các thuốc Zin, Zineb Bul,.. phun phòng bệnh 2-3 lần cách nhau khoảng 10 ngày. Khi bệnh mới phát sinh cũng dùng các thuốc gốc đồng như trên hoặc các thuốc Dipomate, Thio-M, Mexyl –MZ, Carbenzim phun đẫm tán lá và cả gốc cây dưa. - Không dùng hạt ở quả bị bệnh để làm giống. Riêng đối với bệnh vi khuẩn, cần chú ý thêm các yêu cầu sau: - Xử lý hạt giống trong dung dịch thuốc gốc đồng từ 5-10 phút. - Khi bệnh mới phát sinh phun các thuốc gốc đồng hoặc các thuốc như Hỏa Tiễn, Saipan. 3. Xoăn lá cà chua: Bệnh có thể xuất hiện ngay từ khi cây còn nhỏ đến tận lúc thu hoạch, nhưng phổ biến nhất là từ lúc cây bắt đầu ra hoa. Nguyên nhân là do một trong các loại virus tấn công gây hại cây cà chua ở vùng nhiệt đới như CMV, ToMV, TSWV, CTV,... Các loại virus này phải nhờ côn trùng làm môi giới để lây lan từ cây này sang cây khác mà cụ thể ở đây là một loài bọ phấn. Mật độ bọ phấn càng cao thì tỉ lệ cây bị xoăn lá càng nhiều. Bệnh này không lan truyền qua đất hoặc hạt giống. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết khô ráo, nắng nhiều mưa ít. Đối với bệnh có tác nhân do virus thì thường không có thuốc trị, mà chỉ có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa như: - Dùng giống kháng bệnh. - Vệ sinh đồng ruộng, bón phân cân đối, không bón nhiều đạm. - Không trồng cà chua gần ruộng trồng khoai tây, bầu bí. - Nhổ bỏ cây bị bệnh đưa xa ruộng để tiêu hủy. - Phun thuốc trừ bọ phấn ngay từ trong vườn ươm và ngoài đồng.

Phòng trừ bệnh Panama cho chuối

9/10/2007 Bệnh héo rũ Panama của chuối do nấm Fusarium oxysporumf sp.cubense gây ra. Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn tăng trưởng nào của cây.Đây là một loại bệnh ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của chuối. Triệu chứng: Cây chuối bị nhiễm bệnh Panama thường có hiện tượng vàng từ lá già bên dưới sau lan dần lên các lá non. Triệu chứng vàng phát triển từ bìa lá và lan vào hướng gân lá. Lá bị bệnh thường héo, cuống gãy và lá treo trên thân giả, đôi khi cuống lá cũng bị gãy ở phần giữa phiến lá. Trên các lá già bị héo khô quanh thân giả, chỉ còn một số lá đọt xanh và mọc thẳng, các lá đọt này có màu xanh nhạt hay hơi vàng hoặc bị méo mó, nhăn nheo, cuối cùng bị héo úa. Cây bệnh chết nhưng thân không ngã đổ, các bẹ ngoài bị nứt dọc, các chồi con vẫn phát triển chung quanh nhưng sau đó cũng bị héo rụi. Cắt ngang thân giả sẽ thấy các bó mạch bị đổi màu nâu vàng, cắt ngang thân thật (củ chuối) các mạch có màu đỏ nâu và bốc mùi hôi. Nấm bệnh lưu tồn trong đất và các cây bệnh. Nấm có thể sống hoại sinh trong củ chuối và các bộ phận khác một thời gian dài, lây lan chủ yếu theo cây chuối con và đất có mang mầm bệnh. Nấm bệnh xâm nhập chủ yếu qua chóp rễ hoặc qua vết thương ở rễ. Sau khi xâm nhập, nấm sẽ phát triển trong mạch mọc làm cho cây bị vàng héo. Bệnh thường gây hại nặng trên chuối xiêm, chuối dong. Biện pháp phòng: - Nên chọn đất có độ pH hoà và hơi kiềm để trồng chuối. - Không dùng chuối con ở các vườn bị bệnh làm giống, gọt sạch rễ và đất ở gốc trước khi trồng. - Nên bón vôi vào các hố trồng, có thể nhúng gốc chuối con vào dung dịch Bordeaux hay các thuốc gốc đồng như: Funguran, COC 85, Kocide... - Khi phát hiện cây bệnh nên đào bỏ các gốc bệnh và rải vôi khử đất. - Nếu vườn chuyên canh chuối mà bị bệnh nặng nên ngưng canh tác, cho ngập nước từ 2-3 tháng để diệt mầm bệnh. - Tưới thuốc vào đất ở các vườn chuối con bằng các loại thuốc như Bendazol 50WP, Viben 50BTN, Fudazole 50WP... - Vườn bị bệnh nặng nên đổi trồng các giống chuối khác không mắc bệnh như chuối cau, chuối cơm, chuối già hương...

Công nghệ bảo quản trái dừa tươi từ 4-6 tuần

5/11/2007 Viện Nghiên cứu dầu và Cây có dầu (TP. Hồ Chí Minh) vừa nghiên cứu thực hiện thành công việc bảo quản trái dừa tươi 4-6 tuần mà vẫn giữ nguyên được chất lượng tự nhiên (màu sắc bên ngoài vẫn trắng, không bị hóa nâu), mở ra triển vọng xuất khẩu dừa tươi. Viện đã khảo sát và phát hiện chất metabisulfit natri - loại hóa chất được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm - có thể dùng để xử lý bề mặt bên ngoài gáo dừa (dừa đã bóc lớp vỏ bên ngoài). Với liều lượng sử dụng và thời gian xử lý thích hợp, metabisulfit natri chỉ tồn tại bên ngoài vỏ quả dừa, vừa có tác dụng làm trắng vừa có khả năng tiêu diệt vi sinh vật bên ngoài gáo dừa. Do hóa chất không ngấm vào bên trong, cơm và nước dừa giữ được tính tự nhiên. Sau đó, quả dừa được bao bọc bằng một màng bao (chuyên dùng bảo quản trái cây) và bảo quản ở khoảng 5 độ C.

Bọ trĩ hại dưa hấu

6/11/2007 Bọ trĩ (tên khoa học là Thrips palmi), nông dân còn gọi là bù lạch, rầy lửa là một đối tượng sâu hại nguy hiểm nhất trên dưa hấu, gây hại nặng từ giai đoạn cây con đến ra hoa, đậu trái. Bọ trưởng thành và bọ non cơ thể rất nhỏ, dài khoảng 1mm. Bọ trưởng thành màu vàng nhạt hay vàng đậm, cánh là những sợi tơ mảnh, cuối bụng thon. Bọ non không cánh, hình dạng giống trưởng thành, màu xanh vàng nhạt. Bọ trưởng thành và bọ non đều sống tập trung ở đọt non hay mặt dưới lá non. Bọ trưởng thành di chuyển nhanh, đẻ trứng trong mô mặt dưới lá. Bọ trĩ hút nhựa làm đọt và lá non xoăn lại, có nhiều đốm nhỏ màu vàng nhạt. Mật độ cao làm cây cằn cỗi không phát triển được, đọt dưa chùn lại, lá vàng và khô, hoa rụng, không đậu trái hoặc trái không lớn. Bọ trĩ gây hại nặng làm đọt non sượng, ngóc đầu lên cao, hiện tượng này nông dân gọi là dưa "đầu lân". Bọ trĩ cũng là môi giới lan truyền bệnh khảm cho cây dưa. Bọ trĩ phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng và khô, có sức đề kháng thuốc cao và mau quen thuốc. Gặp điều kiện thích hợp, bọ trĩ phát triển rất nhanh, dễ gây thành dịch, ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và năng suất dưa hấu. Vòng đời bọ trĩ tương đối ngắn, trung bình 15-18 ngày. Phòng trừ: - Đốt các tàn dư thực vật. - Chăm sóc cho cây dưa hấu sinh trưởng tốt để hạn chế tác hại của bọ trĩ. - Phun thuốc kỹ vào đọt non cây dưa vào lúc chiều mát, nên phun đồng loạt cả cánh đồng dưa: + Oncol 25WP : 20 g/bình 8 lít nước ; Oncol 20EC : 25 ml/bình 8 lít + Mospilan 3 EC : 10 ml/bình 8 lít ; Mospilan 20SP : 2,5 g/bình 16 lít + Lannate 40SP : 12-24 g/bình 8 lít.